Ngành công nghiệp sản xuất giấy và bột giấy là một trong những ngành quan trọng của nền kinh tế, với nhu cầu ngày càng tăng. Năm 2021, theo số liệu thống kê của Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam, sản lượng giấy tăng trưởng 8%, đạt 5,45 triệu tấn, trong khi tổng tiêu dùng giấy đạt 5,242 triệu tấn và xuất khẩu giấy đạt 1,532 triệu tấn.
Tuy nhiên, ngành sản xuất giấy cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường như ô nhiễm không khí, nước thải… Tại Việt Nam, ngành công nghiệp sản xuất giấy có quy định ngày càng cao về tiêu chuẩn bảo vệ môi trường. Do đó, các doanh nghiệp ngành giấy cần phải có kế hoạch phát triển hài hòa giữa sản xuất, kinh doanh và bảo vệ môi trường một cách nghiêm túc và hiệu quả. Ứng dụng công nghệ sinh học, trong đó có công nghệ enzyme và vi sinh vật, sẽ giúp giải “bài toán” môi trường trong sản xuất giấy, hướng tới một nền sản xuất công nghiệp xanh và bền vững. Sự phối hợp chặt chẽ của doanh nghiệp (DN) sản xuất đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực chung. Các hoạt động để tăng trưởng xanh liên tục được các DN hưởng ứng thực hiện, trong đó hoạt động xanh hóa nhà máy - xu thế các DN trên thế giới theo đuổi - được đánh giá là một trong những bước chuyển mình quan trọng để DN có thể phát triển bền vững.
Các DN giấy tiên phong có thể kể đến như: Công ty cổ phần giấy An Hòa, Công ty Giấy Sài Gòn, Công ty CP Giấy Vạn Điểm, Công ty CP Giấy Việt Thắng, Công ty CP Văn phòng phẩm Hồng Hà, Công ty CP Văn phòng phẩm Hải Phòng, Công ty CP Giấy Hưng Hà, Nhà máy giấy Bãi Bằng…. Dưới đây là một số doanh nghiệp tiêu biểu:
+ Công ty TNHH Giấy Lee & Man Việt Nam (huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang) là DN có vốn đầu tư nước ngoài FDI tại Việt Nam đi đầu trong các hoạt động phát triển bền vững. Từ những ngày kinh doanh đầu tiên, DN này đã vạch ra tầm nhìn dài hạn ưu tiên các sáng kiến bảo vệ môi trường, chú trọng vào các hoạt động cụ thể như: thành lập đội ngũ trồng cây bao phủ khuôn viên nhà máy, đầu tư sử dụng hệ thống năng lượng mặt trời, đề cao sử dụng vật liệu tái chế làm nguyên liệu đầu vào (khoảng 96% nguồn nguyên liệu đầu vào của Công ty Giấy Lee & Man là giấy tái chế), giảm thải ra môi trường, …
Công ty Giấy Lee & Man luôn đặt mục tiêu tiên phong trong ngành giấy, theo đuổi xu hướng phát triển bền vững với sự cân bằng về cả 3 trụ cột: Tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và đóng góp cho xã hội. Vì thế, trong những năm qua, Công ty Giấy Lee & Man luôn không ngừng cải tiến và nâng cao chất lượng các công trình bảo vệ môi trường, đồng thời áp dụng các công nghệ tiên tiến hàng đầu thế giới.
Bên cạnh xanh hóa quá trình sản xuất bằng cách tận dụng triệt để nguyên vật liệu tái chế, khuôn viên nhà máy của Công ty Giấy Lee & Man cũng được bao phủ bằng cây xanh. Chương trình này là một trong những hoạt động tiêu biểu được công ty chú trọng trong nhiều năm qua nhằm tạo môi trường làm việc và sản xuất lý tưởng cho cán bộ, nhân viên công ty. Cụ thể, công ty đã triển khai phương án quy hoạch trồng cây theo dải liền tạo cảnh quan, trồng cây xen kẽ giữa các công trình xây dựng, ở dãy phân cách đường giao thông, hành lang công trình và những khu vực đất lưu trữ.
Từ năm 2018 đến nay, Lee & Man đã đầu tư hơn 2 tỷ vào chiến dịch phủ xanh nhà máy với hơn 220.000 cây tán lớn, tán nhỏ và cây kiểng như: Tràm bông vàng, Cây Ngũ Gia Bì, Cây Giáng Hương, Cây Ngâu, Cây Hồng lộc... chiếm hơn 170.000 m2 trên tổng diện tích nhà máy.
Trong năm 2022, công ty dự kiến sẽ trồng thêm nhiều cây xanh trong khuôn viên, thiết lập các hàng rào xung quanh hàng lang trong nhà máy, nhằm góp phần nâng cao chất lượng không khí cũng như tạo cảnh quan xanh - sạch - đẹp, đồng thời chung sức cùng địa phương và cả nước hoàn thành nhiệm vụ trồng 1 tỷ cây xanh trong giai đoạn 2021 - 2025 của Thủ tướng Chính phủ.
+ Công ty cổ phần Bột - Giấy VNT19 có diện tích 117 ha tại xã Bình Phước, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) với quy mô công suất 350.000 tấn/năm. Mục tiêu hàng đầu của Nhà máy là phát triển xanh và bền vững. Nhà máy đã đầu tư nhiều hạng mục, cam kết việc sản xuất gắn liền với các biện pháp bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển xanh.
Theo đó, Nhà máy Bột - Giấy VNT19 đang sử dụng dây chuyền công nghệ sản xuất bột giấy phổ biến nhất hiện nay trên thế giới, các thiết bị chính và phụ trợ hoạt động, giám sát, điều khiển, bảo vệ được tự động hóa hoàn toàn, có độ chính xác và tin cậy cao, hầu hết các thiết bị này đều có xuất xứ từ châu Âu.
Cụ thể hơn, Nhà máy Bột - Giấy VNT19 hiện đang sử dụng công nghệ nấu bột liên tục đẳng nhiệt (Isothermal cooking-ITC), hệ thống thu hồi hóa chất khép kín và hệ thống tẩy trắng bột giấy với công nghệ tẩy ECF tiên tiến, phổ biến nhất hiện nay. Quy trình này không sử dụng nguyên tố Clo để tẩy trắng, có chi phí vận hành thấp, bột có chất lượng cao hơn trong khi mức độ ô nhiễm môi trường thấp hơn, rất thân thiện với môi trường.
Để hạn chế nguồn phát nước thải, nước rửa bột giai đoạn sau được tận dụng tối đa làm nước rửa bột cho giai đoạn trước. Giải pháp kỹ thuật này đã được tính toán thiết kế và tối ưu trong quá trình thiết kế. Toàn bộ dịch đen loãng được thu hồi trong một vòng tuần hoàn khép kín, cô đặc để làm nhiên liệu cho lò hơi thu hồi sinh hơi nước để phát điện cho nhà máy công suất 54 MW, đồng thời tiết giảm nguồn phát thải, hạn chế tác động đến môi trường.
Ngoài ra, toàn bộ nhu cầu hơi và điện năng cấp cho sản xuất của nhà máy sẽ do hệ thống lò hơi thu hồi, lò hơi đốt than tầng sôi và tuabin phát điện của phân xưởng động lực đảm nhiệm. Lượng điện dư thừa hoặc thiếu hụt sẽ được bán hoặc mua từ điện lưới quốc gia.
Hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn an toàn: Để bảo đảm nước thải sau khi xử lý luôn ổn định, đạt chất lượng khi xả thải ra môi trường, chủ đầu tư nhà máy Bột – Giấy VNT19 đã ký hợp đồng với Công ty Aquaflow (AQF) đến từ Phần Lan cho hạng mục thiết kế, cung cấp thiết bị, giám sát lắp đặt, chạy thử và chuyển giao đảm bảo nước thải sau xử lý đạt các tiêu chuẩn theo quy định.
Phân xưởng xử lý nước thải tập trung có tổng công suất là 50.000 m3/ngày đêm. Công nghệ xử lý nước thải được lựa chọn là công nghệ sinh học kết hợp hóa lý bao gồm sử dụng lắng trọng lực tách chất rắn lơ lửng, vi sinh hiếu khí cho xử lý BOD, COD, hóa lý xử lý độ màu kết hợp tuyển nổi xử lý chất rắn lơ lửng còn lại trong nước thải. Đây là sơ đồ công nghệ xử lý tiêu chuẩn ở tất cả các nhà máy sản xuất bột giấy trên thế giới.
Tại buổi tư vấn, phản biện hệ thống xử lý nước thải, tuyến đường ống xả thải của Dự án Nhà máy Bột - Giấy VNT19 diễn ra tại Hội trường UBND huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với UBND huyện tổ chức ngày 6/4/2022, các nhà khoa học, các chuyên gia, chính quyền địa phương đã xem xét công nghệ, thiết kế phân xưởng xử lý nước thải và tuyến đường ống xả thải ra biển của nhà máy. Sau buổi phản biện, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Ngãi đã gửi văn bản báo cáo lên UBND tỉnh Quảng Ngãi đánh giá cao Chủ đầu tư thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các hạng mục môi trường.
Điểm nổi bật của hạng mục công trình bảo vệ môi trường của Dự án đó là Công ty đã tiếp thu và mạnh tay đầu tư bổ sung phương pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố bao gồm các hệ thống liên hồ chứa đảm bảo luôn an toàn cho môi trường khi nhà máy vận hành.
Như vậy có thể thấy, con đường sản xuất xanh gắn với bảo vệ môi trường là xu hướng mà nếu doanh nghiệp nào đi trước, đón đầu sẽ nắm bắt được nhiều cơ hội để phát triển bền vững trong tương lai./.
Ngô Mai Hương
Phòng Thông tin Thư viện và Xúc tiến thương mại - VIOIT