Với số lượng người tiêu dùng tham gia mua sắm trực tuyến đông đảo, thị trường thương mại điện tử (TMĐT) ngày càng sôi động và trở thành phương thức kinh doanh phổ biến trong hiện tại và tương lai.
Việc ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, phân phối nông sản đã và đang trở thành xu thế tất yếu của ngành nông nghiệp, không chỉ giúp nông dân đưa sản phẩm lên mạng một cách đơn thuần, mà còn thay đổi tư duy sản xuất, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững hơn.
Tại miền Bắc, có thể kể đến một số tỉnh đã áp dụng khá thành công sau:
Yên Bái
Yên Bái có nhiều sản phẩm nông sản đặc sản mang tính vùng, miền. Từ khi đưa hàng nông sản của Yên Bái lên sàn thương mại điện tử đã giúp cho tốc độ giao thương nhanh hơn, phạm vi bán hàng mở rộng toàn cầu.
Đến nay, nhiều sản phẩm nông sản Yên Bái đang có đơn đặt hàng tăng đột biến, nhiều thương hiệu nông sản chủ lực của tỉnh Yên Bái tiếp tục được khẳng định, duy trì sức cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và quốc tế.
Sau 2 năm triển khai, đến nay Yên Bái đã có 283 doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ nông dân được đưa lên sàn thương mại điện tử với 940 sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP. Tính riêng sàn thương mại Postmart.vn đã có 157 hộ đăng ký 7.244 tài khoản với 348 sản phẩm; trong đó, có 62 sản phẩm OCOP (chương trình mỗi xã một sản phẩm) và 286 sản phẩm tiềm năng. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất đối với doanh nghiệp và người dân là việc tiếp cận, làm chủ công nghệ thông tin.
Năm 2022, huyện Văn Yên phấn đấu là huyện đi đầu trong chuyển đổi số và 100% sản phẩm OCOP được đưa lên các sàn thương mại điện tử. Theo đó, huyện tiếp tục nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp và hộ sản xuất về lợi ích trong việc bán hàng và mua hàng trên sàn thương mại điện tử; phối hợp với các cơ quan chuyên môn tập huấn, hướng dẫn, đào tạo doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân kỹ năng tham gia hoạt động, giao dịch trên môi trường số.
Đến nay, các doanh nghiệp và những hộ sản xuất sản phẩm nông sản chủ lực trên địa bàn huyện đã sử dụng thành thạo các thiết bị thông minh để xây dựng, vận hành việc quảng bá, giới thiệu và giao thương trên sàn thương mại điện tử.
Bên cạnh việc tích cực tập huấn, hướng dẫn cho doanh nghiệp và người dân kỹ năng hoạt động trên sàn thương mại điện tử, Sở Công Thương tỉnh Yên Bái đang hỗ trợ các sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng VietGAP, hữu cơ được xác nhận theo chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, các sản phẩm OCOP để đưa lên sàn thương mại điện tử nhằm xây dựng thương hiệu mạnh, dẫn dắt hoạt động tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh.
Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp số, hộ sản xuất nông nghiệp số đăng ký gian hàng số, địa chỉ số, tài khoản thanh toán số, truy xuất nguồn gốc số, nhãn hàng số trên các sàn thương mại điện tử. Từ đó, cung cấp các thông tin hữu ích cho doanh nghiệp, hộ sản xuất về thị trường nông sản, dự báo nhu cầu và năng lực sản xuất nông sản, thông tin mùa vụ. Đặc biệt, thông tin về nguyên liệu, vật tư đầu vào, công cụ phục vụ sản xuất…
Mục tiêu trong năm 2022: phấn đấu 100% sản phẩm OCOP của tỉnh được đưa lên sàn thương mại điện tử Postmart.vn và Voso.vn; 100% hộ sản xuất nông nghiệp có sản phẩm lên sàn thương mại điện tử được đào tạo kỹ năng số, kỹ năng kinh doanh trên các sàn; thiết lập 10.000 tài khoản nhằm thúc đẩy gia tăng số lượng giao dịch và giá trị giao dịch trên các sàn thương mại điện tử.
Thanh Hóa
Các cấp hội nông dân trong tỉnh Thanh Hóa thời gian qua đã vào cuộc mạnh mẽ để thúc đẩy và hỗ trợ nông dân trong công cuộc chuyển đổi số. Hiện nay, Hội đã triển khai hơn 90% các nội dung tuyên truyền của hội trên không gian mạng; hơn 70% các thông tin, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của hội cấp tỉnh và cấp huyện được cập nhật kịp thời trên website của hội. Tại các hội nghị tập huấn công nghệ số, công nghệ thông tin, các hội viên, nông dân đã được hướng dẫn cách thức tạo tài khoản, viết bài, chụp hình, xây dựng các video quảng bá về sản phẩm, dịch vụ để đăng trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội; sử dụng phương thức thanh toán điện tử an toàn, tin cậy cho các giao dịch thương mại điện tử; phương thức, cách làm, kết nối đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử cũng như cách tạo lập các trang web, mạng xã hội để giới thiệu, quảng bá nông sản.
Trong năm 2022, Hội đề ra mục tiêu vận động được từ 4.000 hộ sản xuất, chế biến, kinh doanh nông, lâm nghiệp, thủy, hải sản bán và giới thiệu sản phẩm trên sàn giao dịch thương mại điện tử của bưu điện (Postmart.vn/Agri-postmart.vn); xây dựng được 1 điểm quảng bá thương hiệu, giới thiệu và tiêu thụ nông sản, hàng hóa của nông dân Thanh Hóa tại Trung tâm Hỗ trợ nông dân gắn với các sản phẩm của bưu điện; xây dựng quầy quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ nông sản, hàng hóa tại bưu điện trung tâm huyện, thị xã, thành phố và những điểm bưu điện văn hóa xã nơi có đủ các điều kiện; triển khai thực hiện có hiệu quả 2 đến 3 chương trình phối hợp kết nối, tiêu thụ nông sản trên phạm vi toàn tỉnh... Đồng thời, tận dụng tối đa công nghệ để hỗ trợ nông dân trong việc nâng cao kiến thức về chuyển đổi số, thay đổi tư duy sản xuất truyền thống sang nền nông nghiệp số minh bạch, trách nhiệm về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm nhằm thay đổi nhận thức, phương thức sản xuất để từ đó thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.
Lào Cai
Lào Cai phấn đấu 100% sản phẩm OCOP được đưa lên các sàn TMĐT năm 2022. Đây là một trong những nhiệm vụ, mục tiêu quan trọng mà Lào Cai sẽ tập trung triển khai thực hiện theo Kế hoạch số 270/KH-UBND đưa sản phẩm hàng hóa của tỉnh Lào Cai lên sàn thương mại điện tử giai đoạn 2022 - 2025 và năm 2022.
Với mục đích hỗ trợ đưa sản phẩm, hàng hóa của các hộ sản xuất nông nghiệp, hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã, doanh nghiệp lên sàn TMĐT để kết nối, quảng bá, giới thiệu sản phẩm; Tuyên truyền, hướng dẫn, đào tạo kỹ năng số, cách thức xây dựng quy trình đóng gói, kết nối, giao nhận và tác nghiệp trên sàn TMĐT cho các hộ kinh doanh, hợp tác xã và người dân; thúc đẩy đổi mới phương thức mua bán trên sàn TMĐT, trên nền tảng số. Hình thành các doanh nghiệp số, hợp tác xã số và hộ kinh doanh số nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế số.
Kế hoạch đề ra nhiệm vụ, mục tiêu cụ thể trong năm 2022 là phấn đấu đưa tỷ lệ hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia tập huấn về kỹ năng số và kỹ năng hoạt động trên môi trường mạng đạt 35%; Tỷ lệ hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia tập huấn, hướng dẫn thực hiện quy trình đóng gói, kết nối, giao nhận sản phẩm đạt 30%; Tỷ lệ sản phẩm OCOP được đưa lên các sàn TMĐT đạt 100%; Tỷ lệ Doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình có sản phẩm OCOP được tạo gian hàng số và có tài khoản thanh toán điện tử đạt 50%.
Từ năm 2023 - 2025, phấn đấu đưa tỷ lệ hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất tham gia tập huấn về kỹ năng số và hoạt động trên môi trường mạng đạt 70%; tỷ lệ hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia tập huấn, hướng dẫn thực hiện quy trình đóng gói, kết nối, giao nhận sản phẩm đạt 60%; Tỷ lệ Doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình có sản phẩm OCOP được tạo gian hàng số và có tài khoản thanh toán điện tử đạt 100%; Các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về thương mại điện tử được đưa lên các sàn giao dịch thương mại điện tử đạt 90%.
Hải Dương
Hải Dương là vùng đất nông nghiệp sản xuất cho nhiều loại cây trồng phát triển, như cây ăn quả vải, nhãn, na, ổi, chuối với diện tích trồng trên 22.000 ha sản lượng đạt 300.000 tấn một năm. Các loại rau củ như cà rốt, cải bắp, súp lơ... với diện tích trên 44.000ha, tổng sản lượng đạt 1 triệu tấn một năm. Với lợi thế quy hoạch vùng sản xuất tập trung đạt tiêu chuẩn quốc tế, có tem truy suất nguồn gốc và mã vùng xuất khẩu, nông sản Hải Dương có trên 300.000 sản phẩm đã lên 5 sàn giao dịch điện tử, mở rộng thị trường tiêu thụ tới các đất nước có tiềm năng.
Vải thiều Thanh Hà - loại quả nổi tiếng cả nước - đã được bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý tại 17 quốc gia châu Âu và được ghi nhận trên bản đồ trái cây ngon nhất thế giới. Quả vải thiều Thanh Hà đã vượt bão Covid 19 đến nhiều quốc gia như Bỉ, Pháp, Hà Lan, Anh, Australia...
Niên vụ vải năm 2022, hình ảnh những người nông dân số cầm điện thoại thông minh kiểm tra nhật ký chăm sóc vải, livestream cho khách hàng, du khách tham quan vườn vải... đã không còn xa lạ tại nơi này nữa. Nhờ có chiếc điện thoại thông minh, chỉ cần mọi người quét vào mã QR sẽ ra hết nhật ký, thông tin, sản xuất, và chỉ dẫn địa lý của vải Thanh Hà, kết nối giữa trải nghiệm miệt vườn hái vải sinh thái. Chiếc điện thoại giờ đây không đơn thuần là để nghe gọi mà đã trở thành công cụ chuyển đổi số của người trồng vải. Từ việc truy xuất nguồn gốc, xem nhật ký sản xuất, giao dịch bán vải qua 5 sàn thương mại điện tử... đều có thể thực hiện trên điện thoại thông minh. Khoảng cách về mặt địa lý giữa người sản xuất và người tiêu dùng giờ đã ngắn lại nhờ công nghệ.
Niên vụ vải năm 2022, toàn tỉnh trồng 9.000 ha theo tiêu chuẩn Global GAP Viet GAP, Basic GAP, tổng sản lượng toàn tỉnh đạt 60.000 tấn, tăng 2000 tấn so với năm 2021. Đặc biệt diện tích trồng đạt tiêu chuẩn quốc tế xuất khẩu quả tươi sang Nhật Bản, EU tăng lên 600 ha, sản lượng đạt 6000 tấn.
Không chỉ có đặc sản vải thiều Thanh Hà, Hải Dương còn có trái nhãn Chí Linh đạt tiêu chuẩn chất lượng đang được các doanh nghiệp thu mua xuất khẩu đi thị trường châu Âu, được hỗ trợ tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử; kết nối tiêu thụ trực tiếp với các hệ thống, chuỗi bán lẻ ở các tỉnh, thành phố xung quanh, trong đó có Hà Nội.
Hiện thành phố Chí Linh còn có 40ha trồng nhãn đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, đã được một số doanh nghiệp kết nối thu mua và xuất khẩu đi các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Úc, NewZealand. Sau vải thiều, nhãn cũng là trái cây được đầu tư quảng bá, xúc tiến thương mại để đưa vào các thị trường khó tính. Hiện tại, các doanh nghiệp đã tìm kiếm được các đối tác để xuất khẩu nhãn đông lạnh vào Nhật Bản. Còn thị trường châu Âu, khách hàng thích sản phẩm nhãn xoáy long đóng hộp từ Việt Nam.
Hải Dương đang tiếp tục đầu tư mở rộng các vùng trồng đạt tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời coi trọng thị trường truyền thống trong và ngoài nước, mở rộng thị trường mới tiềm năng, đẩy mạnh số hóa chuỗi cung ứng từ người sản xuất đến người tiêu dùng cho các sản phẩm của địa phương.
Như vậy, việc ứng dụng chuyển đổi số vào sản xuất, kết nối cung cầu cho sản phẩm chính là xu thế và giải pháp giúp cho hộ sản xuất áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật, tự động hóa vào sản xuất, nâng cao năng suất, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm đến tận tay khách hàng trên mọi miền đất nước và xuất khẩu đi nước ngoài./.
Ngô Mai Hương
Phòng Thông tin Thư viện và Xúc tiến thương mại - VIOIT