Chiều ngày 26 tháng 12 năm 2023, tại Hội trường tầng 1, Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương, số 17 Yết Kiêu, Nguyễn Du, Hai Bà Trưng, Hà Nội đã diễn ra buổi Tọa đàm với chủ đề: “Hoàn thiện chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam”.
Buổi Tọa đàm được thực hiện theo Thông báo số 359/TB-BCT ngày 21 tháng 11 năm 2023 của Bộ Công Thương giao Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương chuẩn bị nội dung và báo cáo Lãnh đạo Bộ.
Buổi Tọa đàm diễn ra với sự chủ trì của TS.Vũ Quang Hùng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương.
TS.Vũ Quang Hùng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương - Chủ trì Tọa đàm
Tham dự Tọa đàm, về phía các chuyên gia, nhà khoa học có: GS.TSKH. Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài; TS. Đinh Thị Mỹ Loan - Chủ tịch Danh dự Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam; Bà Nguyễn Cẩm Tú - Chánh Văn phòng, Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam. Về phía Bộ Công Thương có sự tham dự của Bà Trần Thu Hạnh đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính. Về Phía Doanh nghiệp có: Ông Nguyễn Trọng Tuấn - Phó Tổng giám đốc Wincommerce; Ông Phạm Quốc Mạnh - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Phú Thái. Ngoài ra còn có đại diện của các phòng, ban chức năng trong Viện, các chuyên gia, nhà nghiên cứu và các viên chức quan tâm.
Với cương vị Chủ trì buổi Tọa đàm, TS.Vũ Quang Hùng đã nêu rõ Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007 và tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới (CPTPP, EVFTA, UKVFTA, RCEP), thực hiện các cam kết mở cửa thị trường phân phối nên đã thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào lĩnh vực phân phối hàng hóa tại Việt Nam như Aeon, Walmart, Carrefour, Central Group... Đầu tư nước ngoài gia tăng mạnh vào lĩnh vực phân phối hàng hoá, đặc biệt là kênh bán lẻ hiện đại.
Việt Nam xây dựng và thực thi chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam: Luật Thương mại 2005; Nghị định số 23/2007/NĐ-CP ngày 12 tháng 02 năm 2007 quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam; Thông tư số 34/2013/TT-BCT ngày 24 tháng 12 năm 2013 công bố lộ trình thực hiện hoạt động mua bán hàng hoá và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hoá của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam; Thông tư số 08/2013/TT-BCT ngày 22 tháng 4 năm 2013 của Bộ Công Thương quy định chi tiết về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam; Nghị định số 09/2018/NĐ-CP ngày 15 tháng 01 năm 2018 quy định chi tiết Luật thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hoá của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam dần được hoàn thiện, phù hợp với thực tiễn hội nhập. Bên cạnh những kết quả đạt được, chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hoá của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: Chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hoá của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam còn quy định lỏng lẻo, hiệu quả thực thi thấp… Do vậy, cần hoàn thiện chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Tại buổi tọa đàm, các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính , Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, các doanh nghiệp phân phối FDI, đã phân tích, đánh giá về thực trạng chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Và đặc biệt các đại biểu đã chia sẻ những khó khăn mà nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực phân phối hàng hóa tại Việt Nam gặp phải, cần hỗ trợ gì về chính sách từ phía Nhà nước, những gợi ý nhằm hoàn thiện chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
TS. Đinh Thị Mỹ Loan - Chủ tịch Danh dự Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam trình bày rất rõ về vai trò, vị trí tiềm năng của ngành phân phối - bán lẻ Việt Nam, tổng quan thực trạng chính sách quản lý hoạt động phân phối - bán lẻ hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn ĐTNN tại Việt Nam. Đặc biệt Bà nhấn mạnh Việt Nam mở cửa thị trường bán lẻ cần tuân thủ theo cam kết quốc tế: ENT(viết tắt của Economic Need Test, là hoạt động kiểm tra nhu cầu kinh tế theo quy định của pháp luật Việt Nam, áp dụng đối với các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (“doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”) thành lập cơ sở bán lẻ thứ hai trở lên tại Việt Nam) và danh mục hàng hóa hạn chế.
TS. Đinh Thị Mỹ Loan - Chủ tịch Danh dự Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam trình bày tham luận tại Tọa đàm
GS.TSKH. Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài nêu rõ: Không nên tách rời lĩnh vực nào từ bán lẻ bán buôn ra khỏi chính sách của nhà nước, nên quan tâm đánh giá nền kinh tế thị trường hướng tới mốc năm 2030 kỉ niệm thành lập Đảng: trở thành nước có thu nhập trung bình cao, thu nhập cao hiện đại.
Vai trò quan trọng của kinh tế tư nhân được chú ý từ Đại hội Đảng lần thứ 10. Luật Đầu tư nước ngoài, khuyến khích đầu tư nước ngoài ra đời đánh dấu các bước chuyển mình của kinh tế Việt Nam. Tồn tại 03 quan điểm về kinh tế khối ngoại:
+ Tích cực: vai trò của đầu tư nước ngoài rất quan trọng, Việt Nam là điểm đến tiềm năng của nhà đầu tư nước ngoài.
+ Tiêu cực: đầu tư nước ngoài có nhiều mặt tích cực nhưng cũng nhiều tiêu cực (chuyển giá, trốn thuế, môi trường…).
+ Đóng góp của đầu tư nước ngoài chỉ khoảng 18% trong ngân sách, chưa có nhiều giá trị lớn.
Trong lĩnh vực bán lẻ, khi Metro làm chủ bán lẻ ở thị trường Việt Nam thì Việt Nam có Vinmart (với nhiều chính sách thu hút nhà bán lẻ trong nước, hợp tác với Massan để cạnh tranh với nước ngoài).
Thị trường bán lẻ Việt Nam còn tiềm năng rất lớn nhưng quỹ đất xây dựng trung tâm thương mại của nước ngoài, siêu thị… còn gặp nhiều thách thức. Lợi nhuận bán trực tiếp qua doanh nghiệp nước ngoài như Aeon… được tối ưu.
Doanh nghiệp Việt Nam có thể đủ sức để cạnh tranh với nước ngoài thông qua đầu tư, cải tiến, trình độ chuyên môn.
Các vấn đề gặp phải khi doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam là vấn đề chung toàn cầu nhưng có thể kiểm soát, đặc biệt là vấn đề môi trường.
Xu hướng chung là mở cửa đối với hàng hóa tiêu dùng. Riêng về dược phẩm cần được chú ý đến, hoạt động phân phối dược phẩm của nhà đầu tư nước ngoài cần được xem xét để phù hợp với các cam kết quốc tế.
Về luật pháp nước ta đã tiệm cận với quốc tế, chỉ có các danh mục với đầu tư nước ngoài còn một số hạn chế với nhà đầu tư nước ngoài.
Các FTA thế hệ mới đem lại nhiều lợi ích cho Việt Nam nhiều hơn là tiêu cực, đặc biệt là lợi ích về thuế, lợi ích của người tiêu dùng.
Nâng cao năng lực quản lý nhà nước từ cấp phép, xúc tiến, quản lý… từ cấp địa phương đến trung ương cần được chú trọng để tránh các mặt tiêu cực.
GS.TSKH. Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài trình bày tham luận tại Tọa đàm
Bà Nguyễn Cẩm Tú - Chánh Văn phòng, Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam nêu rõ Việc mở cửa thị trường sẽ tạo ra môi trường đầu tư thông thoáng cùng động lực để các doanh nghiệp phát triển. Cần có thêm chính sách để cải thiện doanh nghiệp bán lẻ nội địa: chiến lược dài hạn, vốn, … nên giữ ENT lâu nhất có thể và trong thời gian hợp lý.
Bà Trần Thu Hạnh, đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết Vụ kế hoạch tài chính đang có những kế hoạch để tham vấn cho Bộ trưởng các vấn đề liên quan đến ENT.
Ông Phạm Quốc Mạnh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Phú Thái đề xuất: Việc hoàn hiện chính sách quản lý nhà đầu tư nước ngoài cần bám sát vào mục tiêu nào? Nên làm rõ các khái niệm để các địa phương không lúng túng khi thực hiện như khái niệm hàng Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài…
Không thể cưỡng lại việc mở của chính sách vì đây là xu thế chung, cần có chiến lược của từng ngành, quy hoạch, chính sách cơ chế cần cụ thể đến từng địa bàn, khu vực, cơ chế ưu tiên khuyến khích cho các doanh nghiệp nội địa để doanh nghiệp nước ngoài liên kết, phối hợp với doanh nghiệp trong nước; chính sách tác động để ra nhập thị trường; chính sách đầu tư (đất đai, liên kết,..), chính sách tác động hoạt động kinh doanh (thuế, giá cả, đào tạo nhân lực…), chế tài đồng bộ giữa các địa phương.
Cần tiếp cận linh hoạt các xu hướng phát triển như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thuế tối thiểu toàn cầu… để tránh tụt hậu.
Ông Nguyễn Trọng Tuấn - Phó Tổng giám đốc Wincommerce phát biểu: Không phủ nhận được vai trò của nhà đầu tư nước ngoài trong thị trường bán lẻ với nhiều thế mạnh: vốn, quan hệ với nhà cung cấp, được hưởng nhiều ưu đãi… Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi trong các chính sách là làm cho nhà bán lẻ trong nước phát triển bằng nội lực.
Doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ sẽ gặp khó khăn khi nhà đầu tư nước ngoài vào các tỉnh. Các chương trình xúc tiến của Bộ Công Thương đã phát huy tốt vai trò, cần tập trung và ưu tiên hơn nữa, nên lựa chọn nhà bán lẻ Việt Nam để làm cốt lõi.
Cần chú ý đến chính sách về phát triển xanh bền vững, cần nhà nước hỗ trợ cho các doanh nghiệp, trong đó có Wincommeres. Tăng cường công tác hậu kiểm ENT đối với nhà bản lẻ nước ngoài tại Việt Nam.
Nên có cơ chế tăng cường xu hướng chia sẻ thông tin minh bạch giữa doanh nghiệp sản xuất lẫn nhà bán lẻ để phân bổ các nguồn lực, xây dựng, thiết kế sản phẩm mang đặc tính vùng miền,…
Sau nửa ngày làm việc tích cực, Tọa đàm với chủ đề: “Hoàn thiện chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam” đã hoàn thành toàn bộ nội dung và thành công tốt đẹp. Chủ trì Tọa đàm, TS.Vũ Quang Hùng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương trân trọng cảm ơn đến các chuyên gia, nhà khoa học và các vị khách quý đại diện cho các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Bộ Công Thương, các doanh nghiệp đã quan tâm đóng góp ý kiến và dành thời gian tham dự Tọa đàm. Ông cho biết: Những phân tích, đánh giá và những ý kiến của các đại biểu sẽ là những tư liệu quý báu giúp cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoạch định chính sách quản lý hoạt động phân phối hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Một số hình ảnh của Tọa đàm:
Từ Quỳnh Châu
Phòng Thông tin và xúc tiến thương mại - VIOIT