Ngày 4/3/2025, WTO đã công
bố Báo cáo thường niên 2024 của Hội đồng Chung (WT/GC/270), đánh giá các
hoạt động trọng tâm trong năm qua. Báo cáo này ghi nhận những tiến triển quan
trọng trong việc thực thi các cam kết từ Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 13
(MC13) tại Abu Dhabi, cải cách hệ thống giải quyết tranh chấp, đàm phán về trợ
cấp thủy sản và thúc đẩy thương mại điện tử.
Trong năm 2024, WTO đã tổ chức năm phiên họp thường kỳ và hai phiên họp đặc biệt để thảo luận về các vấn đề thương mại toàn cầu. Báo cáo nhấn mạnh việc triển khai các cam kết từ các Hội nghị Bộ trưởng trước đây, đặc biệt là MC13 và MC12, với nhiều sáng kiến liên quan đến thương mại điện tử, an ninh lương thực và cải cách giải quyết tranh chấp. Một trong những điểm đáng chú ý là chương trình làm việc về thương mại điện tử, với các cuộc thảo luận nhằm thúc đẩy hợp tác giữa các thành viên WTO và tạo khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn cho giao dịch xuyên biên giới. Ngoài ra, chương trình nghị sự về an ninh lương thực theo Tuyên bố MC12 cũng tiếp tục được đẩy mạnh nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu.
Cải cách hệ thống giải quyết tranh chấp tiếp tục là trọng tâm trong các cuộc thảo luận, khi nhiều quốc gia thành viên kêu gọi khôi phục cơ chế phúc thẩm vốn bị đình trệ trong thời gian qua. WTO đang xem xét các đề xuất, trong đó có sáng kiến của Brazil về việc thực hiện Quyết định Bộ trưởng MC13 nhằm tái khởi động cơ chế trọng tài. Báo cáo cũng nhấn mạnh các cuộc thảo luận về việc nâng cao khả năng tiếp cận hệ thống giải quyết tranh chấp và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình xét xử. Với cam kết duy trì cơ chế phúc thẩm, WTO kỳ vọng có thể khôi phục niềm tin của các thành viên và tăng cường hiệu quả của hệ thống thương mại đa phương.
Một trong những nội dung quan trọng khác trong báo cáo là tiến trình đàm phán về trợ cấp thủy sản. Iceland đã đề xuất một dự thảo quyết định về các quy định bổ sung nhằm minh bạch hóa mức trợ cấp hàng năm, trong khi Ấn Độ đưa ra phân tích về tác động của các quy định trợ cấp đối với sự bền vững của nguồn lợi hải sản. Các cuộc thảo luận cũng xoay quanh vấn đề đối xử đặc biệt và khác biệt cho các nước đang phát triển, đảm bảo rằng các quy định mới không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sinh kế của ngư dân tại các quốc gia này.
Bên cạnh đó, WTO cũng đẩy mạnh đàm phán về nông nghiệp, với sáng kiến của Brazil về đối thoại nông nghiệp bền vững trong hệ thống thương mại đa phương. Nhiều quốc gia đang phát triển bày tỏ quan ngại về tác động của các chính sách trợ cấp đối với an ninh lương thực và sự công bằng trong thương mại nông sản. Báo cáo cũng đề cập đến các cuộc thảo luận về chính sách hỗ trợ phát triển cho các quốc gia vừa tốt nghiệp khỏi nhóm nước kém phát triển (LDC.
Những kết quả đạt được trong năm 2024 cho thấy WTO đang nỗ lực cải cách để thích ứng với các thách thức mới của thương mại toàn cầu. Việc cải thiện hệ thống giải quyết tranh chấp, tăng cường quản lý trợ cấp thủy sản và thúc đẩy đối thoại về phát triển bền vững là những ưu tiên hàng đầu trong thời gian tới. Trung tâm Tham vấn WTO và FTAs, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục theo dõi sát sao các diễn biến tại WTO để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tận dụng cơ hội từ những thay đổi trong chính sách thương mại quốc tế./.
ThS. Nguyễn Diệu Thúy - VIOIT